Cumhuriyet’in Yarattığı Görsel Sanatlar Ortamı

Yeni bir ulus bilinci yaratmayı hedefleyen Türkiye Cumhuriyet’inin 100. kuruluş yılında ülkemizin görsel sanatlar ortamını büyüteç altına aldığımızda inanılmaz bir tempoyla gerçekleştirilen Cumhuriyet devrimlerinin sanatsal üretim, paylaşım süreçlerinde öncesi ve sonrası olmayan bir devinimi gündeme getirdiği son derece açık olarak görülüyor. Yaşamın tüm alanlarını kapsayan Cumhuriyet devrimleri görsel sanatlar alanında sadece modernizm olgusunu gündeme getirmedi. Dinin, toplumsal baskıların ve Batı karşısındaki komplekslerin şekillendirdiği “edilgen Osmanlılıktan” sıyrılan sanat ortamı Cumhuriyet kuşağı sanatçıları sayesinde özgürleşti ve daha önce olmayan bir özgüven geliştirdi.

Bu sayede Cumhuriyet kuşağı sanatçılarının 1950 sonrasında geliştirdikleri çalışmalarıyla, resimden mimariye, tasarımdan fotoğrafa, heykelden seramiğe kadar tüm sanatsal alanlarda kendini duyuran özgünlüğü gündeme getirdiğini görüyoruz. Yerel modernizm olarak nitelendirilebilecek bu süreçte Cumhuriyet kuşağı iki önemli olguyu gündeme getirerek Türk ve dünya sanatı arasında köprü kurmayı başardı. Bunlardan ilki eleştirel bakış sayesinde sanatsal üretimin kalitesinin artması, ikincisiyse Türk sanatının Doğu-Batı kültürleri arasındaki klişeleşmiş karşıtlıklardan sıyrılarak kendisine yeni bir duruş noktası aramasıdır. 1950’li yıllarda ülke gündeminden eksik olmayan ekonomik, politik ve sosyal sıkıntılara rağmen Nejad Devrim, Nedim Günsür, Turgut Cansever, Mengü Ertel, Ara Güler, İlhan Koman, Sadi Diren başta olmak üzere azımsanamayacak sayıda yaratıcı sanatçının çabalarıyla şekillen “özgünlük süreci” Cumhuriyet devrimleri sayesinde oluşan Türk sanatının yüz akıdır. Ne yazık ki Cumhuriyet kuşağı sanatçılarının çalışmaları müze ve özel koleksiyonlarda doğru dürüst toplanmadıkları gibi, hak ettikleri biçimde sanat tarihi, sanat sosyolojisi alanlarında ele alınmadıkları için, değerleri bilinmemiştir.

Eğer Çağdaş Türk sanatının dünya ölçeğinde nerede durduğunu sorgulamamız gerekirse işe bu kuşağın giriştiği deneylerden başlamamız gerekecek. Cumhuriyet devrimlerinin sanatsal sonuçlarını ilginç ve ayrıcalıklı kılan, onların önyargıları, yerleşik değerleri, altüst eden dinamikleridir. Nejad Devrim’in 1947’de Paris’teki ilk kişisel sergisinden Paris Modern Sanatlar Müzesi için eser alındığını, mimar Philipp C. Johnson’ın 1957’de São Paulo Bienali’nde İlhan Koman heykelini satın alarak New York’taki Museum of Modern Art’a bağışladığını, Norwich’teki Sainbury Center for Visual Arts koleksiyonunda yüze yakın Mübin Orhun resmi olduğunu kaç kişi biliyor? 100. yaşında, Cumhuriyet’i, onun özündeki hümanist değerleri çalışmalarına aktararak inanılmazları gerçekleştiren Cumhuriyet kuşağı sanatçılarıyla hatırlarken, onun ulusumuzun en değerli varoluş nedeni olduğunun altını çizmemiz bir gerekliliktir.

Sevgili Cumhuriyet; sen yeni Türk devletini yağmalanmış topraklarda Atatürk'ün önderliğinde yarattın. Yeni vatanı kadim ve bilimsel değerler ışığında var ettin. İmkânsızlıklar içinde mucizevi bir şekilde yapılandırılan bir sistemin; eğitim, sağlık, hukuk, ekonomi, kültür kazanımlarının uğurlarına mücadele verip korunmadıkları takdirde kaybedilebileceğini hiç mi düşünmedik? Nutuk'tan okumadık mı Cumhuriyet ve laiklik düşmanlarının içimizde olabileceğini? Yoktan var edilmişler, yok edilirken farkına varmadık mı? Rehavet uykusuna mı daldık? Sevgili Cumhuriyet; 100. yılında karşında suçluluk duygusu ile boynu bükük duruyorum, onur ve güvenle değil. Ümidim bir asrın tarih nezdinde kısa bir süre olması... Ümidim; bizden sonraki kuşakların Kemalist Cumhuriyet'e gerçek bağlılığın, gönül borçlarının ödenmesi ile kaim olduğu bilinciyle hizmet etmesi... hizmet beklemeden! Hayalim ikinci yüz yılını laik, demokratik bir hukuk düzeniyle sürdürmen...

Sen demek gözümün yaşla dolması demek ATAM. Yolun yolumdur. Sana olan minnettarlığım, sevgim, özlemim sonsuz… Çok şanslıyım ki Cumhuriyetimizin 100. yılını göreceğim ve kutlayacağım. Ne mutlu Türküm diyene! 

Türkiye Gazeteciler İçin Hapis Ülkesi Olsun İstemiyorum. Özgür Basın, Özgür Türkiye, Gerçek Gazeteciler İstiyorum. 

Armağandır bize Cumhuriyet Canım Cumhuriyet, kalbim sana karşı minnet, övünç ve güvenle atıyor. Sen benim için Anadolu’sun. Dil, din, ırk, renk ayrımı yapmadan kadim bilge memleketimi kucaklayan güven toprağımsın. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk seni bizle tanıştırdığında hayallerimizin çok ötesinde bir değerler paketiyle bize armağan edildin. Erkeklerin sadece yüzde yedisinin ve kadınların sadece binde dördünün okuma yazma bildiği, kadının adının olmadığı, upuzun savaşlardan çıkmış fakir ve yorgun bir ülkeye güneş gibi doğdun. Ve ilelebet payidar kalacağına canı gönülden inanıyorum. Medeni Kanun’un kabulü, kadın haklarının tanınması, kılık kıyafet devrimi, harf devrimi, eğitim ve öğretim devrimi, ekonominin devletçilik ilkesiyle güçlendirilmesi ve ulusallaştırılması sayesinde ülkemiz, Ulu Önder’in muasır medeniyetler seviyesine ulaşma hedefine doğru şahlanmıştır. Gencecik bir Cumhuriyet olarak senin başarındır bu. Şimdi dönüp de geçmişten bugüne düşündüğümde, birlikte yaptığımız yolculukta senin de benim de hak ettiğimiz yerde olmadığımıza inanıyorum. Belki de senin için mücadele etmediğimiz, bize sunulduğun için yeterince sana layık ilerleme kaydedemedik. Canım Cumhuriyet, sen bizler için hem ana hem babasın. Evlatları yoldan çıktığında onları sabırla izleyen bir ebeveyn gibi senin de bizi sabırla izlediğine inanıyorum. Kıymetini yeterince bilemediğimiz için içim buruk olsa da umudum yüksek. Zaman zaman yetişkin kibrimizle gençlere burun kıvırıyoruz ama ben onlardan çok umutluyum. Yükselen yeni neslin seni hak ettiğin yere taşıyacağından ve sana hak ettiğin tahtı sunacağından eminim. Bu arada güzel işler de yapıyoruz, biliyor musun? İlk yüzde yüz yerli otomobili Türk mühendisleri üretti, uçak yapıyoruz ve insansız hava araçları ürettik. Yapay zekâ hayatımızın bir parçası oldu, insan gibi düşünen robotlar var dünyada ve fakat hâlâ kadına, kız çocuklarına, doktora, hayvanlara şiddet uygulandığı haberlerini okuyoruz, virüslerle mücadele ediyoruz, hastalıklara çareler arıyoruz. Bir yandan gelişirken, bir yandan sürekli bir mücadele halindeyiz. Ama hiç merak etme. Bizler senin ve Ulu Önder’imizin izinden ayrılmayan evlatlarınız. Muhtaç olduğumuz kudretin damarlarımızdaki asil kanda mevcut olduğunu biliyoruz. Zorluklar karşısında dimdik ayaktayız. “Türk milletinin karakter ve adetlerine en uygun olan idare, Cumhuriyet idaresidir.” M. K. Atatürk

Cumhuriyet gözbebeğimiz, onurumuz, gururumuz, şanımız, vatanımız, bayrağımız 100.yaşında. Hep var ol Cumhuriyet, sen çok yaşa. NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE!

Mavi gözlü bir komutan, beraberinde Türkiye'nin umutları, silah arkadaşları ve karşında bir dünya düşman. Bir an bile ürkmeden, vazgeçmeden, nice zorluklar ile yapılan fedakârlıklar, sonucunda ise armağan edildi bize bu vatan. Tıpkı o dönemde Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna tanık edenler gibi 100. Yılı'na bizzat şahit olmanın ve onu en güzel biçimde yaşatacak olmanın gururunu yaşıyorum. Evlatlarıma bırakacağım en büyük miras hiç şüphesiz Cumhuriyetimize sahip çıkmak olacaktır. Son sözlerimi Atamızın bir sözü ile bitirmek isterim "Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır".

Cumhuriyetimizin 100. Yılı'nı onur ve gururla kutlarken, başta ulu önder M. Kemal ATATÜRK'ü ve yanındaki silah arkadaşlarını rahmet ve saygıyla anıyorum. Ben Kahraman Nene Hatun'un Aziziye Tabyalarının ve Cumhuriyet'in temellerinin atıldığı şehir olan ERZURUM KONGRESİ'nin de bulunduğu Dadaşlar şehri Erzurum'dan yazıyorum bu yazıyı. Kundaktaki çocuğunu anasız büyür ama VATAN'sız büyümez diyerek bırakıp cepheye giden Nene Hatun'un torunları olarak Cumhuriyetimizin her daim var olması ve ilerlemesi için bütün gayret ve çabamızı bu yolda sarf etmeyi bir borç olarak görüyorum. Vatan topraklarımızın her bir metrekaresinde destanlar yazarak geleceklerini feda edip geleceğimizi düşünen tüm babayiğitlerimize bugün yaptıkları tüm kahramanlıklar için teşekkürü ve minneti borç bilirim. Damarlarımızda dolaşan asil kanların bizleri daha ileriye götüreceğinden zerre şüphe ve korku duymamaktayım. Yeni nesillerin de bu doğrultuda ilerleyip bizlere bıraktıkları emanete gözümüz gibi bakmaya ant içeriz.

Sevgili Cumhuriyetimiz, Bu toprakları vatan kılan, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm şehitlerimizi ve gazilerimizi saygıyla andığımız, gurur ve coşkuyla kutladığımız zafer bayramımızın 100. yılı bugün. Atatürk'ün işaret ettiği yolda, Türk milletinin bağımsızlık ve hürriyetini sonsuza dek yaşatacağımıza inancımız tamdır. 30 Ağustos Zafer Bayramımız Kutlu Olsun! Saygı ve özlemle.